10 лістапада праваслаўная царква адзначае памяць вялікапакутніцы Параскевы Пятніцы.
Імя святой Параскевы Іканійскай у перакладзе з грэчаскага азначае “пятніца” – дзень, у які быў укрыжаваны Ісус Хрыстос. Найбольш раннія рускія абразы з аднаасобнай выявай Параскевы, якія захаваліся, датуюцца XV ст. Тэкст жыція, вядомага на Русі з XIV ст., паведамляе, што дзяўчына Параскева жыла ў часы імператара Дыяклетыяна (III стагоддзе); пасля смерці багатых і знатных бацькоў-хрысціян яна засталася сіратой, але па іх прыкладзе пастаянна спавядала веру ў Хрыста і звярнула ў хрысціянства многіх жыхароў Іканіі. Военачальнік імператара Дыяклетыяна, які пераследваў хрысціян, катаваў Параскеву, а затым казніў. Перад тым як пакутніцы адсеклі галаву, яна папрасіла Госпада: калі чалавек звяртаецца да Бога імем Параскевы або посціцца і трывае ў чысціні па пятніцах, дараваць яму ўсе грахі і даваць дабраславенне. Таму св. Параскева карысталася асаблівым шанаваннем у якасці заступніцы.
Традыцыйна паясная выява святой з крыжам і разгорнутым скруткам з тэкстам Сімвала веры склалася ў XVI ст. На абразе Параскева ўбрана ў сіні хітон з аблямоўкай, багата ўпрыгожаны жэмчугам, зверху – чырвона-вохрысты плашч. На галаве – светлая хуста з глыбокімі шэра-блакітнымі складкамі. Анёлы падтрымліваюць над яе галавой “вянок нятленнасці”, які нагадвае па форме металічныя чаканныя кароны апраў багародзічных беларускіх абразоў XVII–XVIII стст. Уверсе – выява Спаса Нерукатворнага.
Выстаўка будзе працаваць да 23 снежня 2025 года.
Куратар выставы – Сысоева Любоў Львоўна, вядучы навуковы супрацоўнік аддзела старажытнабеларускага мастацтва Нацыянальнага мастацкага музея Рэспублікі Беларусь
